Estás aquí
Inicio > Costa da Morte > Ruta literaria por A Costa da Morte

Ruta literaria por A Costa da Morte

puesta-de-sol-el-lires-con-pilar-solar

Esta es una ruta literaria que descrubre algunos de los rincones de A Costa da Morte a través de textos de autores como Eduardo Pondal, Gonzalo López Abente, Federico García Lorca, Antón Zapata, Manuel Rivas entre muchos otros. A Costa da Morte en general le dedican textos autores como Antón Zapata, Eduardo Pondal, Miro Villar… mientras que a continuación podéis algunos de los textos dedicados a algún rincón en especial de la costa:

1. Malpica

malpica

De Malpica escribe Xosé Manuel Varela [Malpica de Bergantiños, 1967] el siguiente poema.

En Malpica de Bergantiños

En Malpica verás a longura do océano,
espreitarás o ronsel da súa Illa.
Desde a Atalaia albiscarás
chafarices de baleas
coma géiseres no horizonte.
Déixate arrandear por estas augas,
volve ó berce da túa infancia
mentres reparas na morna conversa
das vellas falas mariñeiras.

2. Ilas Sisargas

islas-sisargas

Cristina Amenedo [San Martiño de Porto-Cabanas, 1925] le dedica un poema a las tres islas de Malpica:

As tres Sisargas

Estades ahí, illas Sisargas, as tres:
a Sisarga chica, nosa nenez bendita;
o belo Atalaxeiro dende tódolo ollamos
na xuventude coa arela infinda;
i a gran Sisarga, dura esperiencia
da vida feita que vai pasando.
I o mar da vida, o bravo mar,
bate por sempre nas illas tres;
bate co abrente hastra o luar,
mentras de escuma sempre guindado
se encontra o cabo San Adrián.
Unha gaivota moi branca e leda
vai revoando sobor do mar,
do mar da vida, do mar das illas,
que alí a gaivota da nosa alma
ten o seu niño ben apousado
nunha cunchiña feita de nacre
que brila á noite baixo o estrelar.
Alcende o faro, lume do ceio.
Berra a serea da gran Sisarga.
Que a néboa e moita no mar aberto
i as almas treman na escuridá.
E no mar alto, van as tres illas
moi lediceiras, ben arredadas.
Mais coa marea baixa da vida,
soio unha illa rube do mar.
I as tres Sisargas, as tres en unha,
ollan moi quedo no fin da noite
pra esa gaivota moi branca e leda
que derradeira vai revoar.

3. Oleiros de Buño

Darío Xohán Cabana [Roás-Cospeito, 1952]

Oleiros de Buño

A terra informe –pero sempre amante-
é polas vosas mans alba de gloria,
disco solar e cálida memoria
de arbóreo verde e blésima queimante.
A curva lenta que na volta encerra
castrexa gracia coma outeiro dondo,
évos nas lisas mans o saber fondo
de milenaria imposición da terra.
Saúdo en vós as xeracións pasadas
e as que han de vir despois de nós finarmos;
saúdo en vós as formas recobradas.
Saúdo en vós o lar e mais o forno,
e mentres ó redor do sol xirarmos,
non deixe de xirar o voso torno.

4. Ponteceso

Poema de Eduardo Pondal [Ponteceso, 1835 – A Coruña, 1917]

En nacín en agreste soedade,
eu nacín cabo dun agreste outeiro,
p’ronde o Anllóns, con nobre magestade,
camiña ó seu destino derradeiro.
Eu non nacín en vila nin ciudade,
mas longe do seu ruído lisongeiro:
eu nacín cabo de pinal espeso,
eu nacín na pequena Ponte-Ceso.
Uns naceno na mágica Granada,
outros naceno en Málaga famosa,
os outros en Sevilla nomeada,
os outros en Valencia deleitosa;
uns na garrida Cadis, ben soada,
en Barcelona os outros, populosa:
eu nacín cabo de pinal espeso,
eu nacín na pequena Ponte-Ceso.
Amabre Ponte-Ceso, anque pequena,
agreste certamente, mas garrida,
cando deixar a mundanal faena
teu bardo e for pasado desta vida,
non t’esquezas de quen, con faz serena,
dixo a toda ciudade fementida:
“Eu nacín cabo de pinal espeso,
eu nacín na pequena Ponte-Ceso”

5. Dolmen de Dombate

Eduardo Pondal [Ponteceso, 1835 – A Coruña, 1917]

O dólmen de Dombate

…E despois a Nemiña,
ou que fose ou que tornase,
ó vel-o desde longe,
indo pla gandra adiante,
sempre ledo escramaba:
“¡O dolmen de Dombate!”.
Agora que pasano
meus anos jogorales,
agora que só vivo
de tristes suïdades,
que cumpro con traballo
meu terrenal vïage
e qu’a miña cabeza
branquea a grave edade,
aínda recordo, aínda,
o dolmen de Dombate.

6. Laxe

laxe

Antón Zapata [Laxe, 1886 – Buenos Aires, 1953]

A Vila de Laxe

Ao pé da “Arca grande”, e sobre a pedra dura,
a filla ben querida dos ártabros, laxesa,
espéllase n-as ondas tranquías, coor turquesa,
pieitando os seus cabelos de ourífica finura.
De pesca e mariñeira tên a lanzal feitura,
e, de outo señorío, tamén prestanza acesa:
pol-o abolengo, pode ser céltica princesa,
pois n-ela de Altamira, o embrema ainda figura.
No vran, as súas praias son leitos de puntillas
enonde a siesta dormen as peixadoras quillas
sin relembrar nortadas, trebóns e furacáns;
e cando na invernía o mar morde os cantiles,
e afonda lanchas e homes, e tira côs petriles…
¡a branca vila enlóitase pol-ôs mortos laxeiráns!

7. Penedos de Pasarela y Traba

Evaristo Martelo Paumán [A Coruña, 1853 – 1928]

Entr’os penedos de Trava
teñen as aigas os niños;
nos árbores das ciudades
solo vexo paxariños.
Solo vexo paxariños;
é o fidalgo de Boaño
está afeito á ver as aigas
sobr’os penedos voando.
Sobr’os penedos voando,
altas, maxestosas, negras,
sobindo é baixando as áas
como quen se despereza.
Como quen se despereza
aló nos aires pousada
riba dos hirtos penedos
de Pasarela ou de Trava.
De Trava ou de Pasarela
según os mira ó fidalgo
dend’os seus Pombal antigo
ou torres de Vimianzo.
Ou torres de Vimianzo
ou o seu Pombal antigo;
sempr’as aigas é ó fidalgo
vense alí cal bos amigos.
Vense alí cal bos amigos;
na ciudá non s’han de ver;
son tan floxiñol-os aires,
que non se tiveran ben.

8. Cementerio de los Ingleses

Manuel Rivas [A Coruña, 1957]

O Cemiterio dos Ingleses

É case unha obriga dicir algo da beleza
mais nin eu nin vós estamos en Brañas Verdes,
entre Cabo Vilano e Tosto,
entre Arou e Camariñas.
Hai chuvias das sete cores
e mire ao lume do mar caravase nos ollos do
[raposo,
a cópula do garañón e a égoa,
o intre do mascato
na sombra da lubina,
o turbante da néboa
nos camiños onde aventa a inquedanza
de Hölderlin viaxeiro.
Se cadra, no verán,
dous ou tres de nós
pensemos en ir a Brañas Verdes,
onde mirei os fuciños da vaga
bicar xuncos.
Se o facemos,
se dous ou tres de nós imos aló
pensaremos se cadra en non voltar.
Na outra face das dunas
hai pequenos oasis
con herba de namorar
i estrela da xunqueira.
(…)

9. Faro Vilán

faro-de-cabo-vilan

Xervasio Paz Lestón [Serantes-Muxía, 1898 – Buenos Aires, 1977]

O Vilán

Como un xigante de leenda,
n-a veira do mar deitado,
sua rexa mole semella
dormichar n-os días calmos…
Dín, non embargo, as historias
que, fai d-esto moitos anos,
n-as noites de vendaval,
iban a escacharse os barcos
contra os seus feros cantiles,
entre as ágoas agochados.
Agora, a mau do progreso
pûxolle n-a testa un faro
que coma un moderno cíclope
seu ollo revira airado.
Cando o sol marcha a deitarse
n-as ondas do mar Cantábrico
i as meigas fadas da noite
tecen seu mantelo mâxico,
danza inquedo seu ollón
fitando n-o mouro espacio
e dalles bicos de luz
aos barcos
que saben de cen países
os misteriosos engados…
Bailan refachos de luz
n-as ágoas do mar Cantábrico.
A noite escura e segreda
escoita, dos tombos tráxicos
que baten contra os cantiles,
o seu medoñento canto…
Medra a furente borrasca,
cascras de noces, dos barcos
o ronco son das sirenas
fire o espacio:
a espranza dos mariñeiros
pende anguriosa do faro…
Coma un xigante soberbo,
n-a orela do mar deitado,
revira o locente ollón
n-un baile extrano, fantástico
xa non acexa, treizoeiro,
a ruita dos probes barcos
n-as noites que brua o vento
e dormen n-a sombra os astros:
xa deixou de ser vilán
aquel Vilán lexendario…

10. Camariñas

José Campos Núñez [Camariñas]

Un mar de azules aguas, anchuroso,
que allá en la lejanía besa el cielo.
Pinares y pinares que del suelo
semejan un tributo portentoso.
Paisajes multiformes: la floresta,
el valle, la colina,
la ermita con su vieja cruz enhiesta,
la playa blanquecina…
Y allí de la Natura, exhuberante,
atesoró sus dones y sus galas,
un grupo de casitas en dos alas
parecen sonreir al viandante,
en forma que entre el mar y las campiñas
quietud brinda al alma, Camariñas!

11. Muxía

Faustino Lastres Pazos [Camariñas, 1884 – ?]

Muxía

Entr’aspuma do mar, sempre mecida,
pol-a furia do vento, sempre azoutada,
simboliza á barquiña, qu’ala perdida,
p’ola virxe é os ánxes, vay tripulada.
Dunha raza valente, forte, é arriesgada,
Com’o mar que á combate, alí é nacida;
é c’o afán dos seus fillos, alí é morada,
de fermosas mulleres, cheas de vida…
¡Ouh Muxía! de lonxe, eu te saludo;
miña vila segunda qu’o peito marca,
de meu pai adourado pirmeiro escudo.
Tempro santo que atraes toda comarca;
pol-a llama da fé que avivar pudo,
ó abalar d’a tua pedra, é a tua Barca…

12. Virgen de la Barca

muxia

Federico García Lorca [Fuente Vaqueros, 1898 – Viznar, 1936]

Romaxe de Nosa Señora da Barca

¡Ai ruada, ruada, ruada
da Virxen pequena
e a súa barca!
A Virxen era pequena
e a súa coroa de prata.
Marelos os catro bois
que no seu carro a levaban.
Pombas de vidro traguían
a choiva pola montana.
Mortas e mortos de néboa
polas congostras chegaban.
¡Virxen, deixa a túa cariña
nos doces ollos das vacas
e leva sobre teu manto
as frores da amortallada!

Salvador Golpe [Oza dos Ríos, 1850 – 1909] y Francisco Tettamancy [A Coruña, 1854 – 1921]

13. A Furna da Buserana

Gonzalo López Abente [Muxía, 1878 – 1963]

… Os destellos eléutricos corrían pol-o lombo do mar inmenso. Perto do cabo rebrilaba a fervenza das Quebrantes vixiando a entrada da ría, e a branca rompente dibuxaba as sinuosidades da costa monxiana. Aló embaixo palpexabran as luciñas da vila en que e nascera, e na banda do sul adiviñábase a medoñenta punta da Buitra e o forte Cachelmo amostrando nas suas entranas abertas a boca negra e temerosa da furna da Buserana.

14. O Rostro

Serxio Iglesias [Buenos Aires, 1966]

rostro

un lugar chamado aquel sitio
con secretas pinceladas nos recantos
voces que veñen e van na travesía
e bramidos nus nos buratos
das esponxas
unha praia chamada rostro
na amnesia dos vivos
perdura o sal dos labios tolleitos
ollares de esguello
e roupas de gato
naquel sitio alcumado lugar
a vella pousa o cu octoxenario
no tallo de mirar cara á fóra
no mar do rostro

15. Fisterra

Manuel María [Outeiro de Rei, 1929 – A Coruña, 2004]

Fisterra

Cheguei a Fisterra, alí onde
o sol esmaiado e silandeiro
morre no mar como umha bágoa.
Todo o peso da lenda
cai no meu coraçom:
tal umha pedra
no escuro noitébrego dum poço.
Olho passar o vento
puríssimo e despido:
a sua voz é laio arrepiado
na imprecisa névoa do meu ser.
Cheguei até Fisterra,
fim do mundo:
aquí
o tempo imobiliza-se
e a vida começa a sua
inexorável conta cara atrás.

También tienen textos sobre Fisterra Manuel Caamaño Devesa [Laxe, 1879 – Montevideo, 1928] y Xosé Luis Méndez Ferrín [Ourense, 1938]

16. Faro de Fisterra

faro-de-fisterra-2

Miro Villar [Cee, 1965]

Que lonxe fica o mundo desde o faro de Fisterra
para nós que aprendemos de terras coñecidas,
non pode ser estraño que onde o mar ceifa vidas
no preludio dos tempos fora alma e fin da terra.
Cando nós mesmos temos un vértigo que aferra
as nosas epidermes en cada acometida,
as naos na tempestade son cabalos sen brida
tendo un desequilibrio que oprime veas e aterra.
E os poboadores de antes iluminando o Facho,
con traidor lume acceso nun círculo pedroso
escribindo coas luces historias de naufraxios.
Non máis que era quimera facer da fame
[empacho
en épocas gañadas pola peste en acoso
e coas trabas tinguidas de funestos adaxios.

17. Corcubión

Emilio Waldomar [Corcubión, 1875 – ?]

A los pies de la colina que se eleva hacia Occidente,
A la vera de un camino que serpea sonriente
Y a la orilla de azul lago donde moran las Ondinas,
Reclinada en la Pradera, sobre alfombra de esmeraldas,
Aromosas madreselvas y de agrestes flores gualdas,
Bajo un cielo envuelto en tules de celajes y neblinas,
Está el Hada del ensueño en vigilia misteriosa,
Arrullada suavemente por la fronda rumorosa,
Donde anidan los cantores de celestial armonía;
Es la villa a quien Natura prodigó su gran favor;
Es el pueblo que hoy añora un pasado de esplendor
Y conserva entre sus joyas el blasón de la hidalguía.

18. Cascada del río Xallas

cascada-de-ezaro

Suso de Toro [Santiago de Compostela, 1956]

Pasamos ó pé da desembocadura do Xallas, pola ladeira de pedra rosada do monte baixaban os tubos que encanaban a auga que sobraba ao encoro do río, no alto do monte. O auto de Felipe seguía alí detrás nosa…

Todos estes textos literarios y muchos otros, están recogidos por Xosé María Rei Lema en un libro titulado “Textos Literarios sobre a Costa da Morte”, libro editado por el Seminario de Estudios Comarcais (Semescon), de cuya web podéis descargar dicho libro. Un libro con 167 textos de 130 autores.

Ver Ruta Literaria por A Costa da Morte en un mapa más grande

Artículos similares

Comentarios

2 thoughts on “Ruta literaria por A Costa da Morte

  1. Pingback: Bitacoras.com
  2. Post muy trabajado; sobre todo el detalle de especificar en google maps todas las ubicaciones de las que se habla.
    A título informativo, decir que la primera foto de todas (la de la puesta de sol) es en la aldea de Lires, Cee.

Deja un comentario

Top